4 tips om ‘fake news’ of nepnieuws over Covid-19 te vermijden.

Sinds het begin van de coronapandemie worden we geconfronteerd met ‘fake’ nieuws of onjuiste informatie die ons bereikt via het internet. Geruchten en theorieën duiken op en worden verspreid met de snelheid van het klikken. Men speelt in op de angst en de emoties van mensen om foute informatie te verspreiden, die vervolgens een negatief effect heeft op hun mentale en fysieke gezondheidstoestand. Hoe kunnen we nepnieuws of ‘infodemie’ herkennen? Lees onze tips om waarheden te kunnen onderscheiden van onwaarheden.

Woman staring at fake news on laptop

Wat is ‘fake news’?

Nepnieuws is valse informatie die wordt verspreid en gedeeld via websites en sociale netwerken. Tijden de huidige pandemie is er al veel nepnieuws verschenen op het internet. Informatie of dronkenmanspraat? Het is belangrijk om het onderscheid te kunnen maken.

Op het internet ontketent Covid-19 de wildste geruchten. Het wekt controverse verhalen op. Gezien de omvang van dit fenomeen kreeg de eenheid van de federale politie verantwoordelijk voor onderzoek van het internet, zelfs al de opdracht op nepnieuws over corona op te sporen.

“Wanneer het gaat om een verhaal dat opzettelijk is verzonnen om het vertrouwen van burgers te schaden of wanneer de inhoud louter bedoeld is om kwetsbare personen te misleiden of openbare instellingen te ondermijnen, wordt deze inhoud gemarkeerd met een verzoek tot terugtrekking”, legt het afdelingshoofd uit in een artikel van de RTBF.

Hoe kan je fake news herkennen ?

We geven 4 tips die je kan toepassen om waarheden van onwaarheden te onderscheiden.

1. Deel geen informatie waaraan u twijfelt.

Word je geraakt door het nieuws? Maakt de boodschap je angstig of boos? Laat je emoties niet de bovenhand krijgen over je kritische geest. Vooraleer je deze informatie met anderen deelt, stel je je best de vraag of deze informatie relevant en authentiek is.  Iedereen is verantwoordelijk over wat hij of zij verspreidt via Facebook, Twitter of andere sociale netwerken. Door twijfelachtige informatie te delen,  spelen we in de kaarten van samenzweerders, extremisten of hackers.

2. Controleer de kwaliteit van de informatie

  • Hoe is het bericht geschreven? Zowel de vorm als de inhoud moeten geanalyseerd worden om de geloofwaardigheid van het bericht te bepalen.

  • De vorm en de invalshoek zijn goede parameters om het bericht te beoordelen. Is het artikel of de videoboodschap objectief? Worden er rationele argumenten gebruikt? Wordt er bewijs geleverd die de inhoud ondersteunt? Als de inhoud alarmerend is en de inhoud vooral emotioneel is, wees dan op je hoede. Valse informatie is meestal angstopwekkend, misleidend en zet je aan om de informatie verder te verspreiden.

  • Ontdek je spellingsfouten en grammaticale fouten dan is enig argwaan ook terecht. Dit soort fouten verraadt vaak het gebrek aan ervaring van de auteur.

  • Foto’s die getoond worden dienen ook authentiek en niet geretoucheerd te zijn of uit hun context gehaald te zijn. De makers van nepnieuws gebruiken graag clichés of gerecycleerde clips van video’s  die vaak ouder zijn dan de gerelateerde feiten.

  • Datums zijn ook een sleutel tot het herkennen van ‘fake news’. Vaak bevat deze berichtgeving een onvolledige of onjuiste chronologie. 

man wearing glasses watching fake news

3. Verifieer de bronnen of de herkomst van de informatie

  • De bronnen waarop de informatie is gebaseerd is bepalend voor de authenticiteit van het bericht. Worden ze vermeld of ontbreken ze? Zijn ze vaag zoals “volgens artsen” of “uit een Franse studie blijkt”, of “uit een universitair onderzoek blijkt” dan mag enig argwaan alvast opborrelen. Sla de informatie beter over als je de herkomst van het bericht niet bij een officiële instantie kunt verifiëren.
  • Wordt de informatie opgepikt door erkende media? Worden betrouwbare bronnen geciteerd zoals bijvoorbeeld de WGO (Wereldgezondheidsorganisatie), Sciensano, de GGC, de Federale overheid…? Zo niet heb je wellicht te maken met nepnieuws.
  • Door de bron van de informatie of de identiteit van de auteur te checken, zal je snel kunnen achterhalen of je al dan niet bedwelmt wordt door nepnieuws.
  • Vraag jezelf dus steeds af wie de boodschap verspreidt en met welk belang de boodschap verspreid wordt.

4. Gebruik de tools ‘anti-fake news’

Tegenwoordig wemelt het ook van satirische websites die een satirische reactie zijn op de actualiteit. Deze artikels lijken echt maar zijn eerder bedoeld als satirische grap. Als men de satire niet opmerkt zou men deze artikels blindelings voor waar nemen.  Let op, dat u dit soort informaties niet als authentieke informatie doorgeeft. Indien je twijfelt kan je tools zoals Décodex, Faky of Hoax Buster inzetten om de juistheid van informatie te verifiëren. 

Kortom, vermijd infodemie tijdens de coronapandemie!